O n d e r z o e k

Huidig project

Een algemeen rechtskader voor overeenkomsten
tot levering van digitale inhoud of data

Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) Vlaanderen — Universiteit Gent
Project loopt van 1 oktober 2019 t.e.m. 30 september 2022

Samenvatting

Economische transacties hebben steeds vaker betrekking op data (of digitale inhoud): ondernemingen verwerven raw data, KMO’s cloudservices, consumenten gestreamde of gedownloade content. Toch bestaat er vandaag geen expliciete wetgeving over die ‘datacontracten’. De wet loopt achter, vergeleken met andere veelvoorkomende contracten. Het resultaat is een uitholling van de contractvrijheid, inefficiëntie, onzekerheid, fragmentatie van wetgevingen, inefficiëntie, ‘privatisering’ van ons recht en eigenrichting. Door de opmars van artificiële intelligentie en smart contracts, zullen deze tendensen enkel toenemen. Daarbij komt, dat EU-lidstaten weldra nieuwe consumentenregels moeten omzetten als lex specialis, terwijl er niet eens een lex generalis bestaat! Er is dan ook nood aan een algemeen kader dat enerzijds voorziet in bepalingen van aanvullend recht voor datacontracten, en anderzijds beleidsgerichte, dwingende regels bevat.

Belangrijke actoren pleiten vanuit diverse rechtsdomeinen voor meer evenwicht bij digitaal contracteren. Die roep duikt op in debatten over auteursrecht, consumentenrecht en mogelijke regels voor de dataeconomie. Bevoegde normgevers zoals de EU grijpen desondanks niet in. Dit project moet bepalen of het haalbaar is te komen tot EU-normgeving die voorziet in een rechtskader dat toepasbaar is op de talrijke soorten contracten tot levering van – al dan niet intellectueelrechtelijk beschermde – data, en zo ja, hoe dat kader er moet uitzien.

 

Afgerond project

Uitputting van het auteursrecht in een digitale omgeving

Een analyse van de beschikkingsmogelijkheden van de eerste verkrijger van een auteursrechtelijk beschermd digitaal werk,
in het bijzonder vanuit het oogpunt van de consument
;

Bijzonder Onderzoeksfonds — Universiteit Gent
Onder begeleiding van prof. dr. R. Steennot (UGent – promotor),
prof. dr. H. Vanhees (UGent – copromotor) en prof. dr. M.C. Janssens (KU Leuven)
Onderzoek afgesloten op 31 maart 2019
Doctoraal proefschrift succesvol verdedigd op 28 mei 2019
Commerciële uitgave (door Intersentia) verwacht in de herfst van 2019

Samenvatting

Alleen auteurs hebben het recht hun werk of kopieën onder het publiek te distribueren. Na de eerste eigendomsoverdracht is dit controlerecht over de verspreiding van die kopie evenwel “uitgeput”. Over materiële kopieën zijn de belangrijkste vragen beslecht. Echter, hoe werkt het uitputtingsbeginsel door op digitale werken? Kunnen kopers vrij over hun aangekochte eBooks en MP3-bestanden beschikken, zoals voor echte boeken en cd's het geval is?

In mensentaal

De digitale wereld geeft aanleiding tot heel wat uitdagingen in verband met het auteursrecht. Veel juridische vragen blijven onopgelost. Bijzonder interessant zijn met name de vraagstukken met betrekking tot de uitputting van de exclusieve rechten van de auteur.

Het belangrijkste probleem laat zich samenvatten als volgt. In beginsel heeft alleen de auteur van een werk, het recht om zijn werk of een kopie ervan te verspreiden onder het publiek (“distribueren”). Zo kan enkel hij/zij een cd met een lied of een uitgave van een boek op de markt plaatsen. Evenwel is dit auteursrecht “uitgeput” na de eerste rechtmatige eigendomsoverdracht in de Europese Unie: hij/zij kan de verdere verspreiding van dat werk in de EU niet langer controleren. De eerste “verkrijger” (koper) en alle navolgende verkrijgers, kunnen dit goed dan ook uitvoeren naar andere EU-lidstaten of het herverkopen aan ondernemingen en consumenten.

Wat betreft “materiële” kopieën, zoals boeken en cd's, zijn de meeste vraagstukken over uitputting opgehelderd. Het gevoerde onderzoek tracht daarentegen na te gaan of dit uitputtingsprincipe ook onverkort kan worden toegepast op digitale kopieën die werden “aangekocht” online. Kunnen kopers vrij beschikken over hun rechtmatig verkregen eBooks, mp3- en videobestanden, net zoals het geval is bij een echt, materieel boek, een cd of een dvd?